زانوی ضربدری

زانوی ضربدری، یک ناهنجاری وضعیتی است که طی آن پاها به سمت داخل خم شده و زانوها حین راه رفتن یا دویدن به یکدیگر برخورد می‌کنند. علل بروز این بیماری می‌تواند عواملی چون بیماری راشتیسم، ضعف ماهیچه‌ها و رباط‌ها در سنین پایین، کف پای صاف، شکستی و آسیب مفصل زانو باشد. زانوی ضربدری شدید می‌تواند منجر به آرتروز زودرس و تخریب مفصل شود و به صورت زنجیره‌‌ای مفاصل سطوح بالاتر را تحت تاثیر خود قرار داده و باعث تخریب زودتر و اختلالات بیومکانیکی گردد که منجر به آسیب ستون فقرات، بیرون زدگی دیسک کمر، دردهای لگنی و اختلالات جدی شود که سیستم ماهیچه‌ای-اسکلتی فرد زودتر دچار فرسودگی و تغییر شکل شود. از همین رو حتما جهت بررسی میزان شدت ، علت زمینه‌ای و ریسک فاکتورهای آن بهتر است در اسرع وقت به متخصص ارتوپد مراجعه کنید. مرکز فوق تخصصی ارتوپدی ما با بهره‌مندی از برترین تجهیزات موجود در جهان و اتخاذ بهترین شیو‌‌های تشخیصی و درمانی جزو برترین مراکز درمان مشکلات مرتبط با زانو است.

 

زانوی ضربدری

فهرست مطالب مورد استفاده در این مقاله

اصلی‌ترین علل بروز پای ضربدری چیست؟

علائم پای ضربدری چیست؟

برای تشخیص زانوی ضربدری به چه مواردی باید توجه کرد؟

چه زمانی باید از مشاوره پزشکی استفاده کرد؟

سازوکار تشخیص زانوی ضربدری چگونه است؟

روش‌های درمانی در بهبود وضعیت پای ضربدری کدام است؟

و کلام آخر

 

منظور از زانوی ضربدری چیست؟

زانوی ضربدری وضعیتی است که در آن زانوها به سمت داخل متمایل می‌شوند در حالی که مچ پا‌ها از هم فاصله دارند. این بیماری در دختران کمی شایع‌تر از پسران است، هرچند احتمال ابتلای پسران نیز وجود دارد.

هنگامی که کودک مبتلای پای ضربدری می‌ایستد و پاهایش را به هم می‌چسباند، پاها مستقیم به طرف جلو است و زانوها با هم برخورد می‌کنند اما مچ پای کودک با یکدیگر تماسی نخواهند داشت.

بروز زانوان ایکسی معمولاً بخشی از فرآیند رشد و نمو طبیعی کودک است. اکثر بچه‌های کم سن و سال تا مدتی دچار پای ضربدری هستند، هر چند در برخی از کودکان این مسئله بیشتر قابل مشاهده است.

در موارد نادر، پای ضربدری می‌تواند نشانه‌ای از بیماری زمینه‌ای استخوان باشد، به ویژه هنگامی که این بیماری برای اولین بار در سن 6 سالگی یا بزرگتر ظاهر می‌شود.

اصلی‌ترین علل بروز پای ضربدری چیست؟

زانوی ضربدری می‌تواند ناشی از بیماری نهفته مادرزادی یا وابسته به رشد باشد یا پس از عفونت یا آسیب زانو ایجاد شود. دلایل متداول پای ضربدری عبارت است از:

  • بیماری متابولیک
  • نارسایی کلیوی
  • ضربه فیزیکی (آسیب)
  • آرتریت، به ویژه در زانو
  • عفونت استخوان (استئومیلیت)
  • راشیتیسم یا بیماری استخوانی ناشی از کمبود ویتامین D
  • بیماری مادرزادی
  • آسیب صفحه رشد
  • تومورهای خوش خیم استخوان

شکستگی‌هایی بهبود یافته با تغییر شکل (پیوند نامناسب)

اضافه وزن یا چاقی نیز می‌تواند فشار بیشتری به زانو وارد کرده و منجر به بروز پای ضربدری شود.

علائم پای ضربدری چیست؟

برجسته‌ترین علامت زانوی ضربدری ، جدا شدن مچ پا در حین قرارگیری زانوها کنار یکدیگر است. علائم دیگر، از جمله درد ناشی از راه رفتن یا شیوه راه رفتن توسط افراد دارای زانوهای ضربدری تجربه می‌شود.

این علائم احتمالاً شامل موارد زیر باشد:

  • درد زانو یا لگن
  • درد پا یا مچ پا
  • عدم تماس پاها با یکدیگر حین ایستادن زانوها کنار هم
  • مفاصل سفت یا دردناک
  • لنگیدن در راه رفتن
  • کاهش دامنه حرکتی لگن
  • مشکل در راه رفتن یا دویدن
  • بی ثباتی زانو
  • آرتریت پیشرونده زانو در بزرگسالان
  • نارضایتی احتمالی بیماران یا والدین از زیبایی شناسی

به علاوه ممکن است فرد علائم دیگری از بیماری زمینه‌ای داشته باشد که منجر به بروز سندرم پای ضربدری شود. در افراد مبتلا به پای ضربدری در تمام گروه‌های سنی، یک یا هر دو زانو به طور غیرطبیعی بار تحمیل می‌شود. این تحمیل بار بیش از حد می‌تواند منجر به درد، تغییر شکل بیشتر استخوان، بی ثباتی زانو و تخریب پیش رونده مفصل زانو شود. به طور خاص، بیماران بالغی که سالهاست به پای ضربدری مبتلا هستن، اغلب وزن خود را روی قسمت بیرونی (قسمت جانبی) زانو می‌اندازند و قسمت داخلی یا همان رباط جانبی داخلی را  می‌کشند. این نیروها ‌می‌توانند باعث درد، ناپایداری زانو و آرتروز شوند.

برای تشخیص زانوی ضربدری به چه مواردی باید توجه کرد؟

اگر فرد مبتلا به پای ضربدری به گونه‌ای بایستد که زانوهایش کنار هم قرار گیرد، قسمت پایینی پاهای این افراد پهن‌تر بوده و از همین رو پاها و مچ پاهای این افراد بیشتر از حالت طبیعی از هم فاصله خواهند داشت.

وجود فاصله کم بین مچ‌های پا طبیعی است، با این حال در افرادی که زانو‌های ضربدری دارند این فاصله می‌تواند تا 8 سانتی متر (کمی بیش از 3 اینچ) یا بیشتر باشد.

زانو‌های ضربدری معمولاً مشکل دیگری ایجاد نمی‌کنند، با این حال در موارد شدیدتر احتمال دارد این بیماری باعث درد زانو، لنگیدن یا مشکل در راه رفتن شود.

آن دسته از موارد زانوی ضربدری که به خودی خود بهبود نمی‌یابند، می‌تواند زانو را تحت فشار بیشتری قرار داده و احتمعالاً خطر ابتلا به آرتریت را افزایش دهند.

زمان استفاده از مشاوره پزشکی در زانوی ایکس چه زمانی است؟

زانوی ضربدری در کودکان معمولاً نگران کننده نیست و باید با بزرگ شدن فرزند بهبود یابد.

با این حال در صورت بروز شرایط ذیل به پزشک مراجعه کنید:

  • فاصله بین مچ پا حین ایستادن با زانوها روی هم بیش از 8 سانتی متر است
  • تفاوت فاحشی بین زاویه ساق پا حین ایستادن در مقایسه با ران پاها وجود دارد
  • مشکل به نظر رو به وخامت خواهد بود
  • کودکان زیر 2 سال یا بالای 7 سال به زانوی ضربدری مبتلا شده‌اند
  • فقط یک پا آسیب دیده است
  • وجود سایر علائم از جمله درد زانو یا مشکل در راه رفتن محرز است
  • نگرانی دیگری در ارتباط با نحوه ایستادن یا راه رفتن فرزند خود دارید
  • در بزرگسالی دچار پای ضربدری شده‌اید

در چنین شرایطی بهتر است با مراجعه به یک پزشک متخصص پاهای بیمار مورد بررسی قرار گیرد، در مورد هرگونه درد یا مشکل در راه رفتن از بیمار سوال خواهد شد و احتمالاً برخی اندازه گیری‌ها انجام شود.

احتمالا بیمار به جراح ارتوپدی (متخصص مشکلات استخوانی و مفصلی) ارجاع داده شود و برای بررسی مشکلات زمینه‌ای اشعه متخصص عکسبرداری اشعه ایکس از پاها و آزمایش خون را تجویز کند.

سازوکار تشخیص زانوی ضربدری چگونه است؟

برای تشخیص بیماری پای ضربدری ابتدا یک متخصص ارتوپدی سوابق پزشکی و خانوادگی بیمار و هرگونه بیماری قبلی و سلامت فعلی بیمار را مورد بررسی دقیق خود قرار می‌دهد. به علاوه متخصص ارتوپد به معاینه فیزیکی پاهای بیمار و نحوه راه رفتن وی می‌پردازد. تصاویر اشعه ایکس یا رادیوگرافی سه بعدی با حالت ثابت به تأیید تشخیص کمک می‌کند. این تصاویر رادیولوژی از ساق تا مچ پا هستند که به پزشک کمک می‌کنند محل دقیق و محور مکانیکی تغییر شکل را مشخص نماید.

روش‌های درمانی در بهبود وضعیت پای ضربدری کدام است؟

همانطور که پیشتر اشاره کردیم، در غالب مواقع پای ضربدری نیازی به درمان ندارد چرا که این مشکل با بزرگ شدن کودک اصلاح خواهد شد. کودکان نیازی به اجتناب از انجام فعالیت بدنی، بستن بریس یا پوشیدن کفش حمایتی یا انجام تمرینات خاص ندارد.

زانوهای ضربدری خفیفی که تا بزرگسالی باقی می‌مانند نیازی به درمان ندارند مگر اینکه مشکلاتی مانند درد زانو ایجاد کنند.

  • درمان علل زمینه‌ای زانوان ایکس

اگر ایجاد زانوی ایکس ناشی از یک بیماری زمینه‌ای باشد، درمان این معضل احتمالاً ضروری باشد. برای مثال، بیماری راشیتیسم را می‌توان با مکمل‌های ویتامین D و کلسیم درمان کرد.

بزرگسالان مبتلا به آرتروز احتمالاً از بندهای ساق پا یا کفی مخصوص برای کاهش فشار روی زانوها سود ببرند. استفاده از کفی و کفش طبی در مواقعی که فرد دچار گودی بیش از حد کف پا (Overpronation) یا صافی کف پا باشد بسیار موثر خواهد بود.

از سوی دیگر ورزش درمانی و ورش‌های اصلاحی می‌توانند به اصلاح وضعیت بیمار کمک کنند.

  • عمل جراحي

انجام جراحی برای زانوی ضربدری به ندرت ضروری است، اگرچه در صورت شدت یا تداوم شرایط ممکن است جراحی اصلاحی توصیه شود که می‌توان بواسطه آن راستای پا را به حالت نرمال برگرداند.

  1. نوع رویکرد اصلی وجود دارد که احتمالاً انجام شود:
  1. رشد هدایت شده : جایی که صفحات فلزی کوچک داخل زانو قرار می‌گیرند، تا به اصلاح رشد استخوان‌ها در مدت 12 ماه کمک می‌کند. پس از اتمام درمان صفحات برداشته می‌شوند.
  2. استئوتومی : جایی که یک تکه نازک از استخوان از استخوان ساق برداشته می شود تا در موقعیت صحیح قرار گیرد. از صفحات و پیچ‌ها برای تثبیت استخوان‌ها در موقعیت جدید خود استفاده می‌شود.

برای آن دسته از کودکانی که به پاهای ضربدری مزمن مبتلا هستند و همچنان سنین رشد خود را سپری می‌کنند، جراحی رشد هدایت شده بیشتر پیشنهاد خواهد شد. استئوتومی عمدتاً برای بزرگسالان مبتلا به پای ضربدی شدید استفاده می‌شود.

هر دو روش تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شوند، به این معنی که بیمار حین انجام عمل جراحی بیهوش خواهد بود.

معمولاً کودک می تواند طی چند روز پس از انجام یک روش رشد هدایت شده دوباره راه رفتن را شروع کرده و ظرف چند هفته به ورزش بازگردد. چند ماه طول می کشد تا بعد از انجام استئوتومی به تمام فعالیت های عادی خود بازگردید.

تاثیر زانوی ضربدری در کمردرد چیست؟

یکی از علل بروز زانوی ضربدری داشتن کف پای صاف است. کف پای صاف و در نتیجه پای ضربدری فرد را در راه رفتن دچار مشکل می‌سازد. راه رفتن چنین افرادی منجر به ورود فشار مضاعف روی ستون فقرات و کمر می‌شود و در نتیجه فرد دچار کمردرد خواهد شد.

و کلام آخر

زانوی ضربدری زاویه‌ای غیرعادی از ساق پا را توصیف می‌کند. اغلب این مسئله روند طبیعی از رشد پاهای کودکان است، با این حال می‌تواند در کودکان یا بزرگسالان مشکلاتی ایجاد کند یا علل زمینه‌ای داشته باشد. بیشتر کودکانی مبتلا به پای ضربدری از این وضعیت خارج می‌شوند. زانوهای ضربدری در دوران کودکی مشکلی ایجاد نمی‌کنند. در صورت شدت این بیماری یا داشتن علت زمینه‌ای، ممکن است باعث درد یا مشکل در راه رفتن، تحلیل پیش رونده مفاصل و آرتروز شود.  بیماری زانوی ضربدری باید به موقع درمان شود تا از مواردی چون انحطاط مفصل زانو، درد و آرتروز پیشگیری کرد. مرکز ارتوپدی فوق تخصصی ما با بهره‌مندی از تجهیزات ارتوپدی به روز، کادر مجرب درمان و اتخاذ رویکردهای تشخیصی و درمانی مناسب در تلاش برای یاری رساندن به کلیه بیماران مبتلا به مشکلات پا و زانو است.

 

برای اطمینان از تشخیص صحیح نیز می‌توانید به کلینیک تخصصی ما مراجعه کرده و تحت نظر متخصصانی حاذق معاینه و درمان شوید. برای گرفتن نوبت از شماره تلفن‌های موجود در بخش تماس با ما استفاده کنید.

شما می توانید برای آگاهی از تازه های درمان بیماری های ارتوپدی و دیدن فیلم ها و مطالب آموزشی ، از طریق آیکون های سمت چپ وارد صفحه اینستاگرام ما شده و سوالات خود را به طور مستقیم با پزشکان در میان بگذارید.

مجموعه ارتوپدی ما با بهره مندی از به روزترین تجهیزات پزشکی و متخصصین ارتوپدی متبحر برای درمان انواع بیماری های ارتوپدی در خدمت شما عزیزان است.